Zanimljivosti iz života srbske naučnice

Mileva Marić Ajnštajn (1875-1948) – naučnik, istraživač, matematičar i fizičar.
Bila je autor naučnih radova o analitičkoj mehanici i infracrvenom zračenju, ali i pedantni istraživač, koji je fizičke pojave sa lakoćom pretvarao u matematičke jednačine.
Kao supruga Alberta Ajnštajna, jednog od najznamenitijih umova moderne nauke, ostala je duboko zaklonjena njegovom senkom.

Rođena je 19. 12. 1875 u Titelu pored Novog Sada.
Gimnazijsko obrazovanje je stekla u Novom Sadu i Sremskoj Mitrovici.
Bila je najbolji đak u generaciji iz matematike i fizike.
Nakon upisane medicine u Cirihu prešla je na studij na Državnu politehničku školu matematike i fizike, gdje je na časovima fizike upoznala 17-godišnjeg nemačkog jevrejina Alberta Ajnštajna.
Nakon uspešna dva semestra, otišla je u Heidelberg kod profesora Lenarta, dobitnika nobelove nagrade za fiziku.

Život sa Albertom Ajnštajnom

Mileva i Albert su se venčali 1903. godine u Bernu uprkos neslaganju njihovih porodica.
Rodila je troje dece, ćerku Liersel i sinove Edvarda i Alberta.
Oba sina bili su kršteni u Nikolajevski crkvi u Novom Sadu (20. 9. 1913) po želji njenog oca Miloša Marića.
U njihovoj porodici vremenom su nastali vredni naučni radovi, presudni za razvoj moderne fizike i dostojni Nobelove nagrade, kao što je Opšta teorija relativiteta, objavljena 1916. godine, kojom se dokazuje da vreme i prostor nisu nepromenjivi.

Skromna i od javnosti sakrivena žena uvaženog fizičara, govorila je:
„Mi smo jedna stena, jedan kamen“.
Opšta teorija relativiteta postigla je neverovatan uspeh, a ni u jednoj publikaciji Ajnštajn Milevu nije pomenuo kao saradnika. Abram Jofe tvrdio je da je 1905. godine video originalne spise sa teorijama, potpisane prezimenom Ajnštajn Marić.
Mileva i Albert razveli su se 1918 godine. Naučnici su primetili da posle razvoda Albert nije dodao nikakav novi doprinos ka nauci.
Nobelovu nagradu za fiziku Ajnštajn je primio 1921. godine i svu novačnu nagradu podario Milevi.

Svoje poslednje godine Mileva je preživela usamljena i slabog zdravlja. Umrla je u Cirihu 4. augusta 1948. godine, u njenoj 73 godini.
Zaslugom Petra Stojanovića 2004. godine je pronađeno mesto gde ona počiva.
Država Srbija 5. godina kasnije postavila je spomen ploču, da trajno podseća na Milevu Marić.